ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ

Θεοδόση Πυλαρινού

Νίκου Νικολάου -Χατζημιχαήλ, Διθαλάσσου, 24x17, Εκδόσεις Κάρβας, Λευκωσία 2012 

Κυπριακή Βιβλιοφιλία, τόμος στ΄, τ.26, καλοκαίρι 2013, σελ. 42

[Ομιλία στο Σπίτι της Κύπρου, στην Αθήνα, στις 8/4/2013, στην παρουσίαση της εν λόγω συλλογής του Νίκου Νικολάου –Χατζημιχαήλ από τον καθηγητή Θεοδόση Πυλαρινό και τον ποιητή Δημήτρη Κοσμόπουλο.]

 Ο καθηγητής Θεοδόσης Πυλαρινός

«Και είπεν ο θεός γενηθήτω φως και εγένετο φως και είδεν ο θεός το φως ότι καλόν και διεχώρισεν ο θεός ανά μέσον του φωτός και ανά μέσον του σκότους». Ξεκινώ από τη βιβλική «Γένεση», παραπέμποντας διακει­μενικά στην πρώτη πηγή του φωτός, δί­νοντας δηλαδή έτσι τη θεολογική αίσθη­ση, τον θεόθεν προορισμό, που επιφυ­λάσσει ο Νίκος Νικολάου στη δική του δημιουργία, στο δικό του πρώτο φως της γλυκείας νήσου Κύπρου. Περιέλαβα στο παράθεμα και τον διαχωρισμό φωτός-σκότους, διότι το δεύτερο ποίημα της Διθαλάσσου υποβάλλει διακριτικά την πάλη φωτός και σκότους στον περιούσιο τόπο της καρδιάς του, δηλώνοντας την αντιφατική, όπως δείχνει η εξέλιξή της, εναλλαγή, τη σφοδρή σύγκρουση των αντίρροπων δυνάμεων, που καθιστούν μαρτυρικό και ιστορικά καθαγιασμένο τον τόπο αυτό, ώστε να υπερβαίνει τη συμ­βατική χρονική ακολουθία και να διεκδικεί κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες την οντότητα και την αυθυπαρξία του.

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΛΕΟΝΤΙΟΥ

ΤΡΕΙΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΤΗΣ «ΓΕΝΙΑΣ ΤΟΥ 1974»

Η λεγόμενη «Γενιά της Εισβολής» ή «Γενιά του 1974» βρίσκεται, ίσως, στην πιο ώριμη φάση της. Πρόκειται για κύπριους συγγραφείς που γεννήθηκαν γύρω στα 1950 και έζησαν στα νιάτα τους την τραγωδία του ’74, τη στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο. Μερικοί από αυτούς, όπως ο Λούης Περεντός (γενν. 1948) και ο Χρίστος Χατζήπαπας (γενν. 1947), είχαν ήδη αρχίσει να δημοσιεύουν τα πρώτα νεανικά κείμενά τους λίγα χρόνια πριν από την κρίσιμη χρονιά της Εισβολής, αλλά και αυτοί ανδρώνονται λογοτεχνικά ύστερα από το μείζον ιστορικό γεγονός που σημάδεψε τη μοίρα της Κύπρου. Μερικοί άλλοι, όπως ο Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ (γενν. 1948), εμφανίστηκαν με λίγη καθυστέρηση, κατά τη δεκαετία του 1980 ή και αργότερα. Τουλάχιστον ηλικιακά, όμως, όλοι αυτοί ανήκουν στην ίδια «γενιά» συγγραφέων, που βίωσαν έντονα την κυπριακή τραγωδία. Πολλοί από αυτούς εγκλωβίστηκαν στη θεματική του ’74, κυρίως στα πρώτα βιβλία τους, ενώ αρκετοί εξάντλησαν τις δυνάμεις και τα όριά τους στη θεματική αυτή και σιώπησαν. Οι πιο αξιόλογοι συγγραφείς αυτής της «γενιάς» ανανέωσαν τη θεματική ή και τη γραφή τους και αξιοποίησαν δημιουργικά το στοιχείο της εντοπιότητας, το οποίο σε άλλους λειτούργησε ως ασφυκτικός κλοιός. Δυο από τους συγγραφείς, ο Χρ. Χατζήπαπας και ο Ν. Νικολάου, είναι περισσότερο γνωστοί ως πεζογράφοι. Με το τελευταίο βιβλίο τους, όμως, επιστρέφουν εκεί από όπου ξεκίνησαν, στον χώρο της ποίησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι τρεις συλλογές που παρουσιάζουμε εδώ είναι αρκετά προσεγμένες και καλαίσθητες, διακοσμημένες με σχέδια, πίνακες ή φωτογραφίες των συγγραφέων ή συγγενικών τους προσώπων.

Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ, Διθαλάσσου,

 Λευκωσία, Κάρβας, 2012, σελ. 47. 

Με την πρώτη ματιά, η ποιητική συλλογή του Νίκου Νικολάου μάς ξαφνιάζει ευχάριστα για την εκδοτική της αρτιότητα και καλαισθησία. Ζωγράφος ο ίδιος, αλλά και έχοντας θητεύσει, μαζί με τον Φοίβο Σταυρίδη, στην ομάδα του Κύκλου της Λάρνακας (1980-1986), δέχτηκε την ευεργετική ακτινοβολία ενός ξεχωριστού πνευματικού ανθρώπου, του Θεοδόση Νικολάου, και φρόντισε με μεγάλο μεράκι την έκδοση αυτή ώς την τελευταία λεπτομέρεια. Πρόκειται για ιδιωτική έκδοση (ο ποιητής, αν και είχε τη δυνατότητα, δεν εμπιστεύτηκε τη δουλειά του αυτή σε αθηναϊκό εκδοτικό οίκο)· οι εκδόσεις «Κάρβας» είναι δημιούργημα του συγγραφέα, που αξιοποιεί πληροφορία του Στέφανου Βυζάντιου και παραιτέρω του Δημήτριου Σαλαμίνιου, σύμφωνα με την οποία η Καρπασία ή Καρβασία οφείλει την ονομασία της στον άνεμο κάρβα που φυσά από τη μεριά της χερσονήσου. Έτσι το λογότυπο των εκδόσεων «Κάρβας» δένει ταιριαστά με το σχέδιο «Ο άνεμος που φυσά» του Φ. Κόντογλου, που είχε αξιοποιηθεί παλιότερα και στο εξώφυλλο της πρώτης ποιητικής συλλογής του Θεοδόση Νικολάου (Πεπραγμένα, 1980). Η έκδοση συνοδεύεται και με κοσμήματα και σχέδια του συγγραφέα, που συνδέονται με τη θεματική ορισμένων ποιημάτων. 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΤΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ

"ΔΙΘΑΛΑΣΣΟΥ"

ΤΟΥ

ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ -ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ

ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΣΤΙΣ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013

Δημήτρης Κοσμόπουλος, ποιητής και δοκιμιογράφος

ΕΔΩ

▼

Ο ΛΟΓΟΣ 

ΤΟΥ 

ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΥ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ

"ΔΙΘΑΛΑΣΣΟΥ"

ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

 ΤΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ

"ΔΙΘΑΛΑΣΣΟΥ"

ΤΟΥ

 ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ -ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ

  

ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΣΤΙΣ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013

Θεοδόσης Πυλαρινός, καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο 

ΕΔΩ

▼

Ο ΛΟΓΟΣ 

ΤΟΥ 
ΘΕΟΔΟΣΗ ΠΥΛΑΡΙΝΟΥ

 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ
 "ΔΙΘΑΛΑΣΣΟΥ"

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΛΕΟΝΤΙΟΥ

Νοσταλγία και εντοπιότητα

ΠΗΓΗ: ο αναγνώστης στις 7 Μαΐου, 2013

του Λευτέρη Παπαλεοντίου

συγγραφέας: Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ, Διθαλάσσου, Λευκωσία, Κάρβας, 2012, σελ. 47.

Ο Νίκος Νικολάου (γενν. 1948) δημοσίευσε αρχικά σε χειρόγραφη έκδοση εκτός εμπορίου ένα ποίημα για τη γενέθλια γη (Καρπασία, 1984), καλλιγραφημένο με βυζαντινίζουσα γραφή (που παραπέμπει στο γράψιμο του Θ. Νικολάου ή και του Φ. Κόντογλου) και διανθισμένο με σχέδια και κοσμήματα του ιδίου. Έγινε όμως ευρύτερα γνωστός με το δεύτερο βιβλίο του, την αξιόλογη συλλογή διηγημάτων Η κόρη του δραγουμάνου (εκδ. Μεταίχμιο, 2003), όπου προστίθεται πια στο πολύ κοινό ονοματεπώνυμό του η οικογενειακή προσωνυμία Χατζημιχαήλ. Ορισμένα από τα καλύτερα διηγήματα της συλλογής αυτής είναι επίσης εμπνευσμένα από τη γενέθλια Καρπασία.

Και στην πρόσφατη ποιητική συλλογή του ο Ν. Νικολάου αξιοποιεί αρκετά αποτελεσματικά το στοιχείο της εντοπιότητας. Η αγάπη για τον γενέθλιο χώρο, σε συνάρτηση με την οδυνηρή απώλειά του, είναι η κινητήρια δύναμη της έμπνευσης. Ο ποιητής καταθέτει με συγκίνηση και αγάπη «σκορπισμένες ψηφίδες / της διθαλάσσου πεφιλημένης πατρίδας», για να ακυρώσει με τη δύναμη της τέχνης την απουσία της. Η ανθρωπογεωγραφία της Καρπασίας, η χλωρίδα και η πανίδα της, το πατρικό σπίτι και μνημεία της ευρύτερης περιοχής της επαρχίας Αμμοχώστου (όπως η υπέρκαλλη εκκλησία της Παναγίας της Κανακαριάς και τα λαμπρά κατάλοιπα της αρχαίας Σαλαμίνας) σμίγουν με προσωπικά βιώματα και αισθήματα, με ιστορικές και λογοτεχνικές μνήμες, παραδόσεις και εικόνες. Διαβάζοντας ορισμένα ποιήματα της συλλογής, έρχονται στον νου μας οι στίχοι του Σεφέρη: «Έζησα τη ζωή μου ακούγοντας ονόματα πρωτάκουστα» («Ελένη»), «Η μνήμη όπου και να την αγγίξεις πονεί» («Μνήμη, Α΄»), «δε χρειάζεται μακρύ καιρό / για να φουσκώσει της πίκρας το προζύμι» ή «Κύριε, βόηθα να θυμόμαστε πώς έγινε τούτο το φονικό» («Σαλαμίνα της Κύπρος»), «Ο κόσμος ξαναγινόταν όπως ήταν, ο δικός μας» («Έγκωμη»), κτλ. Αν ο Σεφέρης είναι ο ένας από τους βασικούς δασκάλους-οδηγούς του Ν. Νικολάου, οι άλλοι συμπαραστάτες και συνοδοιπόροι στην καρπασίτικη περιδιάβασή του είναι ο Θ. Νικολάου και ο Κυρ. Χαραλαμπίδης (ιδίως της συλλογής Αμμόχωστος Βασιλεύουσα, 1982).

Ο έρως της Καρπασίας εκδηλώνεται ποικιλότροπα. Με εικαστικές δεξιότητες ζωντανεύουν εικόνες και ήχοι, χρώματα και αρώματα της γενέθλιας γης. Ο ύμνος στην Καρπασία σμίγει αναπόφευκτα με την ελεγεία, το ανακάλεμα. Κεντρική θέση στο βιβλίο κατέχει το τετράχορδο ποίημα «Ελένη». Όπως διευκρινίζεται στις σημειώσεις, το ποίημα αυτό βασίζεται σε ένα πραγματικό πρόσωπο, την Ελένη από το Ριζοκάρπασο, που έγινε γνωστή από φωτογραφίες του M. O. Williams, διευθυντή του γνωστού περιοδικού The National Geographic Magazine. Ο ποιητής παρακολουθεί την εξέλιξη της ζωής της ηρωίδας του σε τέσσερις διαφορετικές στιγμές, μέσα από τα γνωστά φωτογραφικά στιγμιότυπα, σε συνάρτηση και με τις ιστορικές περιπέτειες της Κύπρου.

Τέσσερα από τα τελευταία ποιήματα της συλλογής («Τα άλογα», «Αναγέννηση», «Άνθος αλός», «Σαλαμίνια») επικεντρώνονται στον χώρο της Αμμοχώστου ή της αρχαίας Σαλαμίνας. Ως επιστέγασμα του βιβλίου έρχεται το ποίημα «Ανθέμιος Καλοκαίρης», «Ένα ευτελές άνθος στη μνήμη του φίλου και Διδασκάλου μου Θεοδόσης Νικολάου», μας πληροφορεί ο Ν. Νικολάου, χρησιμοποιώντας σκόπιμα την ίδια αφιέρωση του Θ. Νικολάου στον Φ. Κόντογλου. Στο ποίημα αυτό ο Ν. Νικολάου συνδιαλέγεται με ποιήματα του Θ. Νικολάου, για να σκιαγραφήσει μια ποιητική όσο και ανθρώπινη προσωπογραφία του «δασκάλου» του και να τονίσει και να μνημειώσει στοιχεία της φυσιογνωμίας ή της ποιητικής του: λ.χ. «Χάιδεψε τη γκρίζα γενειάδα του / Θαυμάζοντας την ομορφιά / Του φεγγαριού που έλαμπε στον ουρανό», «Φέρνοντας στο στόμα άρωμα και ποτήρι / Με κίνηση αργή του κεφαλιού και του χεριού / Κρίνοντας πως στη ζωή μας τελικά / Δεν έχει σημασία το τί αλλά το πώς. / Τέλος, τράβηξε για τη σκήτη του / Να ονειρευτεί το πρώτο σπίτι του / Να ονειρευτεί την πρώτη του τη μαγική του πόλη / Προσέχοντας να σταματά, να μην πατά / Τα βατραχάκια που διασταύρωναν τον δρόμο / Έχοντας τα κλοπιμαία της μέρας του στον ώμο».

Ταιριάζει να θυμηθούμε εδώ ότι και άλλοι ποιητές έγραψαν αξιόλογα ποιήματα για την Καρπασία: κυρίως η Νάσα Παταπίου αλλά και οι Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Νίκη Μαραγκού, Λεύκιος Ζαφειρίου, Χρίστος Χατζήπαπας, Χρήστος Αργυρού, ο Τουρκοκύπριος Ζιενάν Σελτσούκ κ.ά. Αξίζει να αναφερθεί και η εύστοχη καβαφική παρωδία του Γεώργιου Kâhyaoğlou-Επιστατίδη με τον τίτλο «Καρπασιακόν» (δημοσιεύτηκε στο περ. Άνευ, τχ. 20, 2006). Ο Ν. Νικολάου-Χατζημιχαήλ πάνω απ’ όλα τραγουδά τη γενέθλια Καρπασία με τα δώρα της ψυχής του. Ακολουθώντας τους ποιητικούς δρόμους του Σεφέρη, του Κυρ. Χαραλαμπίδη και του Θ. Νικολάου, κατορθώνει να αποκαθηλώσει την «πεφιλημένη πατρίδα» από το σταυρικό της μαρτύριο και να τη μνημειώσει στην περιοχή της τέχνης, αναπληρώνοντας με τον τρόπο του το κενό της απώλειας. Σε τέτοιες «υποθέσεις ψυχικές», δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για να εκφράσει κανείς αντιρρήσεις ή επιφυλάξεις.

Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ "ΔΙΘΑΛΑΣΣΟΥ" ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Ο Καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου κ.Θεοδόσης Πυλαρινός,  ο ΝΝ-Χ, ο Ποιητής και Δοκιμιογράφος  κ. Δημήτρης Κοσμόπουλος

ΕΔΩ

▼

ΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΤΙΣ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013

Παρουσίαση
της ποιητικής συλλογής

Διθαλάσσου
ποιήματα
του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ

στο Σπίτι της Κύπρου   

Τη Δευτέρα, 8 Απριλίου 2013, παρουσιάστηκε στο Σπίτι της Κύπρου η νέα ποιητική συλλογή του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ, με τίτλο Διθαλάσσου, ποιήματα, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κάρβας.

Τη συλλογή συνθέτουν δεκαεπτά ποιήματα, εκφάνσεις του τόπου της Καρπασίας, από όπου κατάγεται και όπου επιστρέφει, ο Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ, για να τον αφηγηθεί στην απώλειά του. Το δραματικό γεγονός της εισβολής διαπερνά υπόρρητα ή υπαινικτικά όλη τη συλλογή.

Με τη συλλογή Διθαλάσσου, η οποία οδηγεί στην ανεμόεσσα Καρπασία, τη λωρίδα του φωτός του ποιητή και γενεαλογική του μήτρα, την ουρά του βοδιού, όπου συναντώνται ο Βορράς με τον Νότο και την βρέχουν δύο θάλασσες, την πανάρχαια Αχαιών ακτή, με αυτήν ως αφορμή ο ποιητής ξετυλίγει την ιστορία της Κύπρου, ακολουθώντας ένα ιδιότυπο λυρικό ρεαλισμό, είπε χαρακτηριστικά κατά την παρουσίαση του βιβλίου ο Καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου κ. Θεοδόσης Πυλαρινός. Η ποιητική συλλογή του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ, όμως, δεν αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Πυλαρινό,  ιστορική περιήγηση στα σημεία του πάθους του νησιού του, αλλά είναι η αντίσταση στον ευνουχισμό της μνήμης, η αντιστράτευση στην  απαγόρευση, έστω δια την μνήμης, στην προσέγγιση των ιερών και οσίων ενός λαού που διεκδικεί επί αιώνες το δικαίωμα στη ζωή και την προάσπιση της ταυτότητάς του. Είναι τελικά η αντίδραση σε αυτούς που σκόπιμα ή αφελώς συντελούν στην υπονόμευση της ιερότητας του νόστου.  

Λαμβάνοντας το λόγο, ο ποιητής και δοκιμιογράφος κ. Δημήτρης Κοσμόπουλος αναφέρθηκε διεξοδικά στο λεγόμενο αίτημα της λυρικής παράδοσης και στη διάρκειά του, το οποίο, όπως είπε, η Διθαλάσσου θέτει επιτακτικά στο προσκήνιο. Όπως ανέφερε συμπερασματικά, με την ποίηση του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ βλέπουμε μια Κύπρο ολότμητηˑ μια Κύπρο που υπάρχει χαραγμένη κάτω από τις επιχωματώσεις, μέσα στα όρια μιας γλώσσας που είναι κοινή και μιας πίστης που είναι κοινή στην καρδιά του καθενός μαςˑ μια Κύπρο που μπορεί να μας κάνει κι εμάς ανθρώπους και που δίνει μέσα από την ποιητική της εκδοχή το λυρικό αίτημα και τη διάρκειά του, το αίτημα που σήμερα είναι περισσότερο παρά ποτέ επίκαιρο και το οποίο από το δικό του πόστο και ο Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ το διακονεί με την αδιάπτωτη ένταση της γνησιότητας, της καθαρότητας και της αλήθειας.

Στην αντιφώνησή του, ο ποιητής  ευχαρίστησε τους δύο εισηγητές, την κ. Ανδρούλα Τουμάζου για τη φιλολογική επιμέλεια των κειμένων, το Σπίτι της Κύπρου, και όλους τους παρευρισκομένους. Ολοκλήρωσε με την ανάγνωση των ποιημάτων Φως, Πρωινή Συμφωνία, Τα Πουλιά, Αόρατος, Τέσσερις Εικόνες, “Σαλαμίνια” και Tα Άλογα, ενώ, σε κλίμα έντονης συγκίνησης διάβασε το διήγημά του Η ζωή συνεχίζεται, από τη συλλογή διηγημάτων του Η κόρη του δραγουμάνου, που κυκλοφόρησε το 2003 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.  

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με τη στήριξη των Πολιτιστικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου.

9 Απριλίου 2013

Η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ 

Εφημερίδα Αλήθεια, 16 Απριλίου 2013, ανεμολόγιο, σελ. 43 

ΕΞΩΦΥΛΛΟ

ΖΗΝΩΝ ΖΑΝΝΕΤΟΣ

[Αλήθεια, 10 Σεπτεμβρίου 2012, σελ. 32]

Μνήμης και Αοιδής, Καρπασίων Μουσών,

κομιδή ποιητικής θλιβής επί της χαίτης του Κάρβα 

(Μέρος δεύτερο)

ΕΔΩ

▼

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
(και βιογραφικό σημείωμα για τον συγγραφέα του κειμένου)

ΖΗΝΩΝ ΖΑΝΝΕΤΟΣ

[Αλήθεια, Κυριακή, 9 Σεπτ. 2012, σελ. 59]

Ζήνων Ζαννέτος

Νίκου Νικολάου -Χατζημιχαήλ:

Δ ι θ α λ ά σ σ ο υ

(ποιήματα)

Μνήμης και Αοιδής, Καρπασίων Μουσών, 

κομιδή ποιητικής θλιβής επί της χαίτης του Κάρβα.

Θεωρώ, όλως διόλου, σημειολογικό το πρώτο ποίημα της συλλογής «Διθαλάσσου», προναϊκό για να εισέλθει κανείς στον ιερόν δρόμο του Λόγου της Ποίησης της συλλογής. Διαβάζεται ως δαδουχική σχίζα, που φωτίζει τα ποιήματα που ακολουθούν, αποκαλύπτουσα και ερμηνεύουσα την εύχυμη δημιουργία ενός λόγου απλού και τραγικού, όπως τραγικός και ευερμήνευτος είναι ο κόσμος της «Διθαλάσσου». Με φως φθέγγεται η ποίηση της «Διθαλάσσου» και δια φωτός κομίζει την κλήση της, γιατί η ποίηση είναι αλήθεια, που ενδύεται το φως του κάλλους της θεϊκής δημιουργίας και φωνεί, άδει ή δισημεί στις κλιμακώσεις αυτού του φωτός. Άλλωστε ο ίδιος ο ποιητής εκφέρει στο πρώτο αυτό ποίημα, το «Φως», τον δημιουργικό απόηχο και τη χειραγωγία του φωτός στην ανά-πλαση του κόσμου, στην Τέχνη της ποιήσεώς του. Το φως γνωρίζει στον ποιητή τα χρώματα, τα χρώματα την υποστασιακή ογκηρότητα, αλλά και τους συμβολισμούς της φύσης, έως τον πυρετό και τη δυναστεία του φέγγους στην ευκρασία όλων των αισθημάτων, των συγκινήσεων, των εκστάσεων της ύπαρξης, σ΄αυτό που ο Ελληνικός Λόγος απεκάλεσε Έρωτα.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ "ΔΙΘΑΛΑΣΣΟΥ"

Χρυσόθεμις Χατζηπαναγή

Νίκου Νικολάου -Χατζημιχαήλ

  Δ ι θ α λ ά σ σ ο υ

[Αποσπάσματα της κριτικής δημοσίευσαν οι εφημερίδες  Πολίτης 21/7/2012,   Σημερινή 12 /8/2012 και Αλήθεια 18/8/2012. 

Εδώ, δημοσιεύεται ολόκληρο το κείμενο]  

  Ο Νίκος Νικολάου – Χατζημιχαήλ με τα ποιήματα - πήματά του αυτά εκπονεί μνησιπήμονα διατριβή στις ανατροπές των πικρών καιρών και στις εναγώνιες προσδοκίες των πολύχρονων δεινών της κατεχόμενης πατρίδας. Ειδικότερα, εστιάζει τη διεισδυτική όραση του νου και την προφητική ενόραση της καρδιάς στα πάθη της εγκλωβισμένης Καρπασίας και των εύψυχων ελευθέρων πολιορκημένων της, καθώς με στοχασμό και μ’ όνειρο τού το υπαγορεύει το ενδοσκόπιο του λεπταίσθητου ψυχισμού του. Άλλωστε, στη γη που τον γέννησε και τον έθρεψε με τις προγονικές υποθήκες των Αχαιών και τα μυρωμένα νάματα των Αγίων και των μαρτύρων της ήταν ένα ελάχιστο οφειλόμενο χρέος: κάτι σαν τάμα ατομικό κι αφιέρωμα συλλογικής μνήμης, να ξορκίσει το δαιμονικό με την επίκληση και την προσμονή του θαύματος, για να τελετουργήσει ξανά στον τόπο των ιερών και των οσίων του.

ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΣ ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΗ

Νίκου Νικολάου - Χατζημιχαήλ, Διθαλάσσου

Διατριβή στις ανατροπές

 των πικρών καιρών

Ποιήματα που εστιάζονται στη διεισδυτική όραση του νου

και την προφητική ενόραση της καρδιάς στα πάθη

 της εγκλωβισμένης Καρπασίας

 και των εύψυχων ελευθέρων πολιορκημένων της

ΤΗΣ ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΔΑΣ ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΗ

Ο Νίκος Νικολάου -Χατζημιχαήλ με τα ποιήματα - πήματά του αυτά εκπονεί μνησιπήμονα διατριβή στις ανατροπές των πικρών καιρών και στις εναγώνιες προσδοκίες των πολύχρονων δεινών της κατεχόμενης πατρίδας. Ειδικότερα, εστιάζει τη διεισδυτική όραση του νου και την προφητική ενόραση της καρδιάς στα πάθη της εγκλωβισμένης Καρπασίας και των εύψυχων ελευθέρων πολιορκημένων της, καθώς με στοχασμό και μ’ όνειρο τού το υπαγορεύει το ενδοσκόπιο του λεπταίσθητου ψυχισμού του. Άλλωστε, στη γη που τον γέννησε και τον έθρεψε με τις προγονικές υποθήκες των Αχαιών και τα μυρωμένα νάματα των Αγίων και των μαρτύρων της ήταν ένα ελάχιστο οφειλόμενο χρέος: κάτι σαν τάμα ατομικό κι αφιέρωμα συλλογικής μνήμης, να ξορκίσει το δαιμονικό με την επίκληση και την προσμονή του θαύματος, για να τελετουργήσει ξανά στον τόπο των ιερών και των οσίων του.

[Στο τέλος του κειμένου υπάρχει βιογραφικό σημείωμα της συγγραφέως]

ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΡΑΓΚΟΣ

Ο Φιλελεύθερος 20 Μαΐου 2012, Εφτά Μέρες Πολιτισμός, σελίδα 7

Γιώργος Φράγκος

 Πίδακες λυρισμού, νόστου και μνημών από την κατεχόμενη γη

Νίκος Νικολάου -Χατζημιχαήλ, Διθαλάσσου, εκδόσεις Κάρβας, 2012 

Τα ποιήματα του Νίκου Νικολάου -Χατζημιχαήλ μοιάζουν με πίδακες που αναβλύζουν λυρισμό, νόστο και μνήμες από την κατεχόμενη γη της πατρίδας μας, ως επί το πλείστον από τη χερσόνησο της Καρπασίας απ’ όπου κατάγεται ο ποιητής και συγκεκριμένα από το χωριό Βασίλι. Κι είναι όλα ποιήματα που επαναφέρουν μνήμες πριν από την καταστροφή του ’74, μνήμες ειδυλλιακές, γεμάτες αθωότητα, ομορφιά, φως, χρώματα και χάρη.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

Ο Φιλελεύθερος, 29 Απριλίου 2012, Εφτά Μέρες Πολιτισμός, σελίδα 21

Μιχάλης Παπαντωνόπουλος

Το ποίημα είναι ο τόπος

Νίκος Νικολάου -Χατζημιχαήλ, Διθαλάσσου, Εκδ. Κάρβας, 2012, σελ. 48

Δεκαεπτά ποιήματα συνθέτουν το παλίμψηστο της «Διθαλάσσου». Δεκαεπτά παραλλαγές του τόπου της Καρπασίας, του τόπου όπου επιστρέφει ο Νίκος Νικολάου για να τον αφηγηθεί στην απώλειά του. Κατ’ ουσίαν, για να μιλήσει τη Διθαλάσσου ως εσωτερική πραγματικότητα –περίπου τρεις δεκαετίες μετά– όπως ανοίγει ο τόπος στη διάνοια του δημιουργού. Ο Νικολάου αξιοποιεί τις παραστάσεις του εξωτερικού κόσμου, τις οικειοποιείται και τις αναπλάθει για να αποδώσει μια νεοπλατωνική Διθαλάσσου, όπου το κάθε τι σημαίνει και συνεχίζει να υπάρχει με αυτήν τη σημασία του στην ιστορική εξέλιξη και τις συνεπακόλουθες μεταβολές της. Θα μπορούσε κανείς να σχεδιάσει έναν περιηγητικό χάρτη «μαρκάροντας» σημεία στην επικράτεια της Καρπασίας. Κι αποκεί να προσεγγίσει τόπους και πρόσωπα που απογυμνώθηκαν –είτε βιαίως είτε υφιστάμενα τη φυσική φθορά του χρόνου– κι απέμειναν ποιήματα κι αυτόνομες μετωνυμίες ενός χαμένου Παράδεισου που μετρήθηκε όχι στην ιδεατή μορφή του –αποκύημα πιθανώς της δημιουργικής φαντασίας ή του αναγκαίου μύθου– αλλά στο μέρισμα της απώλειας που σημαίνει ακόμα πραγματικότητα.

Δρ ΒΑΣΟΣ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ

Τα ποιήματά σου μου έφεραν γνώριμες φωνές, εικόνες και μυρωδιές από τη διθάλασσο πεφιλημένη πατρίδα. Ένοιωσα έντονα το άλγος του νόστου, είδα εικόνες του παλιού καιρού, άκουσα τ' άλογα της Σαλαμίνας να χλιμιντρίζουν ... Συνέχισε τον αγώνα, ας είναι για τα καπνολούλουδα, συνέχισε να τραγουδάς, ανάμεσα σε δύο πέλαγα, ατενίζοντας τους αείφυλλους αόρατους της Τρασιάς ...

Σε χαιρετώ και σ΄ευχαριστώ

Βάσος Καραγιώργης

.............................................

               «Τα μνημεία στην περιοχή, που κατέχει ο τουρκικός στρατός, είναι μια αιμάσσουσα πληγή στη ψυχή και στη σκέψη μου. Ιδιαίτερα η Σαλαμίνα όπου πέρασα 22 χρόνια της ζωής μου»

              «Προσεύχομαι να βρεθεί μια μέρα λύση στο πρόβλημα της Κύπρου, έτσι που να διασωθεί η πολιτιστική κληρονομιά ολόκληρης της νήσου»

Aκαδημαϊκές και άλλες τιμές του Δρος Βάσου Καραγιώργη

• Εταίρος της Αρχαιολογικής Εταιρείας Λονδίνου (F.S.A.), 1960. 
• Aντεπιστέλλων Εταίρος της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, 1962. 
• Αντεπιστέλλων Εταίρος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, 1964. 
• Τακτικός Εταίρος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, 1968. 
• Ιππότης του Τάγματος Τιμής (Γαλλίας), 1971. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου της Λυών, 1972. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Goteborg (Σουηδίας), 1972. 
• Εταίρος της Βασιλικής Εταιρείας Ανθρωπιστικών Σπουδών της Lund (Σουηδίας), 1972. 
• Επίτιμος Εταίρος της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, 1973. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, 1973. 
• Αντεπιστέλλων Εταίρος Ακαδημίας Αθηνών, 1973. 
• Αντεπιστέλλων Εταίρος Βρεττανικής Ακαδημίας, 1973. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Βιρμιγχάμης (Αγγλίας), 1974. 
• Εταίρος του University College, Πανεπιστήμιο Λονδίνου, 1975. 
• Εταίρος της Βασιλικής Ακαδημίας της Σουηδίας, 1975. 
• Αντεπιστέλλων Εταίρος της Γαλλικής Ακαδημίας, 1975. 
• Εταίρος της Βασιλικής Εταιρείας Τεχνών, (Αγγλίας), 1977. 
• 1964-1989 Πρόεδρος Επιτροπής ICOMOS (Κύπρου) 
• 1974-1994 Πρόεδρος Ιδρύματος Πιερίδη 
• Μέλος Συμβουλίου Ιδρύματος “Αναστάσιος Γ. Λεβέντης” 
• Μέλος Συμβουλίου Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου 
• Σύμβουλος του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας 
• Υόρκης για την Έκθεση της Συλλογής Cesnola, 1997-2000 
• Αντεπιστέλλων Εταίρος Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, 1977. 
• Εταίρος της Academia dei Lincei (Ιταλίας) 1978. 
• Επίτιμο Μέλος της Εταιρείας δια την Προαγωγήν των Ελληνικών Σπουδών (Αγγλίας), 1979. 
• Μέλος του Τάγματος Τιμής Α’ Τάξεως, Ομόσπονδου Δημοκρατίας της Γερμανίας, 1980. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Τουλούζης, 1980. 
• Επίτιμος Εταίρος της Αρχαιολογικής Εταιρείας Λονδίνου, 1983. 
• Εταίρος της Γαλλικής Ακαδημίας, 1984. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστήμιο Brock, Καναδά, 1987. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Βρυξελλών, 1990. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, 1990. 
• Ταξίαρχος του Βασιλικού Τάγματος Πολικού Αστέρος (Σουηδίας), 1990. 
• Ταξίαρχος του Τάγματος Τεχνών και Γραμμάτων (Γαλλίας), 1990. 
• Ταξίαρχος του Τάγματος Τιμής (Ιταλίας), 1990. 
• Επίτιμος Εταίρος, Merton College, Oxford, 1990. 
• Επίτιμο Μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής, 1990. 
• Ξένος Εταίρος, Ακαδημία Αθηνών 1992. 
• Αυστριακό Βραβείο για Επιστήμες και Τέχνες, 1997. 
• Αριστείο Τεχνών και Γραμμάτων Κυπριακής Κυβέρνησης, 1997. 
• Αντεπιστέλλων Μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας της Ισπανίας, 1997. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ του Trinity College του Πανεπιστημίου του Δουβλίνου, 1998. 
• Μετάλλειο Γρ. Μαρασλή (Οδησσό) 2003. 
• Επίτιμος πολίτης του Πλόβντιβ (Φιλιππούπολις, Βουλγαρία), 2003. 
• Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Κύπρου, 2004. 
• Επίτιμος Διδάκτωρ Κρατικού Πανεπιστημίου Ανθρωπιστικών Σπουδών Μαριούπολης, (Ουκρ.), 2004. 
• Επίτιμον Μέλος του ICOMOS, 2005. 
• Ταξιάρχης του Τάγματος της Τιμής της Ελληνικής Δημοκρατίας, 2008. 

Βραβεία

• Βραβείο Εταιρείας Ελληνικών Σπουδών, Σορβώνης, 1966. 
• Βραβείο P.B. Bennett της Κοινοπολιτείας (Λονδίνο), 1978. 
• Βραβείο Ωνάση “Ολύμπια”, 1991. 
• Διεθνές Βραβείο Βενετίας “I Cavalli d’oro di San Marco”, 1996.

ΜΕΡΟΠΗ ΜΩΥΣΕΩΣ

Ο Πολίτης, 8 Απριλίου 2012, Πολιτισμός και Ζωή, Παράθυρο Κυριακάτικο, σελίδα 6/58 

Συνέντευξη στη Μερόπη Μωυσέως  

1.     Η ιστορία της ζωής σας σε 20 λέξεις.

Ἐδῶ γεννήθηκα / Σ΄ αὐτὴν ἐδῶ τὴν ἄκρη τραγουδῶ / Ἀνάμεσα σὲ δύο πέλαγα / Ἀείφυλλος, ἀόρατος μοσχοβολῶ / Κι ἁπλώνω τὰ κλωνάρια μου στὸν Κάρβα / Καὶ τοὺς ἄλλους ἀνέμους ποὺ φυσοῦν.

ΠΟΛΥ ΧΑΤΖΗΜΑΝΩΛΑΚΗ

«Δ ι θ α λ ά σ σ ο υ»: 

η ανεξαργύρωτη εξορία του Νίκου Νικολάου -Χατζημιχαήλ 

Από το ιστολόγιο τής Πόλυς Χατζημανωλάκη:

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΑΠΟ ΚΕΡΙ

Ήθελα να γράψω δυο λόγια για την ποιητική συλλογή του αγαπημένου φίλου μου Νίκου, [facebook: @Νίκος Νικολάου –Χατζημιχαήλ] τη «Διθαλάσσου»… δυο θάλασσες, μια στενή λωρίδα γης ανάμεσό τους, η «βοός ουρά», η Καρπασία στην Κύπρο… αλλά δυσκολεύομαι αφάνταστα, να μην προκαταλάβω τον αναγνώστη από τη δική μου συγκίνηση... 

Εξόριστοι όλοι δια παντός από την παιδική μας ηλικία είμαστε… Και να σκεφτεί κανείς, πως εκεί που ο Σεφέρης, μη θέλοντας να ξανακάνει την κατάβαση στον Άδη –στα Βουρλά της Μικράς Ασίας– επιχείρησε να αναζητήσει τον δικό του Χαμένο Χρόνο με το Κύπρον ου μ’ εθέσπισεν, εκεί ακριβώς μνημειώνεται με την ποίηση του Νίκου Νικολάου – Χατζημιχαήλ μια αβάσταχτη, ανεξαργύρωτη εξορία: της παιδικής ηλικίας, της προσφυγιάς, της Κατοχής της πατρίδας. 

Αυτό γίνεται με μια απαράμιλλη ευαισθησία με μια ποίηση εικόνων, τεκμηρίων, αναμνήσεων, φωτογραφιών, φράσεων –όλα παρατίθενται εξαιρετικά στις σημειώσεις του τέλους– που ακόμα και τις πέτρες τες «ασύντυχες» κάνει να κλάψουν… 

Έχω ξαναπαρουσιάσει στο παρελθόν ποιήματα του Νίκου και οι φίλοι εδώ τα αγάπησαν πολύ. Πιστεύω πως καταφέρνει να μεταδώσει τη συγκίνηση και την νοσταλγία για τη χαμένη πατρίδα του με ένα τόσο αυθεντικό, προσωπικό και βαθύ τρόπο, που το αίσθημα αυτό διηθείται και περνά το κέλυφος της αδιαφορίας του μέσου Νεοέλληνα για το Κυπριακό… Που τις ρίζες του έχει όπως είχα γράψει παλαιότερα στο ότι το «κακό», η εισβολή, συνέβη με τη Μεταπολίτευση, τότε που εδώ το κοινό αίσθημα ήταν η ευφορία και δεν είχαμε διάθεση να σκοτιστούμε με την τότε δυστυχία των αδελφών μας. 

Μήπως σκοπεύετε την άλλη μου πληγή να ψηλαφίσετε;

Αυτήν που υπάρχει μέσα μου κι είναι ακόμα ανοιχτή;

.....................................................................................................

βιογραφικό:

Η Πόλυ Χατζημανωλάκη γεννήθηκε στην Κάλυμνο και μεγάλωσε στη Ρόδο. ΄Εχει σπουδάσει Φυσική στην Αθήνα και έκανε το διδακτορικό της στις Βρυξέλλες, στη Στατιστική Μηχανική με τον Ilya Prigogine (Βραβείο Νόμπελ Χημείας 1977). Για ένα διάστημα εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο του Texas στο Austin και μετά την επιστροφή της στην Ελλάδα, δίδαξε φυσική και διηύθυνε το πρόγραμμα του International Baccalaureate σε ένα μεγάλο ιδιωτικό σχολείο της Αθήνας. Υπήρξε μέλος του δικτύου Σχολικής Καινοτομίας και υπεύθυνη ενός πανελλήνιου διαγωνισμού ανάγνωσης λογοτεχνικού βιβλίου για παιδιά (Βιβλιοδρομίες).

Το πρώτο της βιβλίο «Οι Μέλισσες του Κάλβου τριγυρίζουν στα λιβάδια του Λινκολνσάιρ» κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ταξιδευτής τον Ιούλιο του 2008, ενώ το επόμενό της, το μυθιστόρημα «Τα αινίγματα του Ν΄γκόρο» κυκλοφόρησε το Δεκέμβριο του 2010 από τις εκδόσεις Ροές.

ΜΑΡΙΑ ΠΥΛΙΩΤΟΥ

Αλήθεια, 29 Μαρτίου 2012, Ανεμολόγιο


Μαρία Πυλιώτου

Μικρά και Μεγάλα Παράθυρα στον Κόσμο

Νίκου Νικολάου -Χατζημιχαήλ: Διθαλάσσου, ποιήματα, εκδόσεις Κάρβας

"Κι ο κόσμος όλος φως"

Σ' ένα στίχο με πέντε μικρές λέξεις βαλμένες στη σωστή ρυθμική τους θέση, περικλείονται δεκάδες εικόνες, ιστορικές στιγμές, συναισθήματα... χαρά, πόνος. Περικλείεται όλη η Καρπασία. Η ψυχή της!

Τον ποιητή Νίκο Νικολάου -Χατζημιχαήλ πρωτογνωρίσαμε ως πεζογράφο, με τα γεμάτα ευαισθησία κι ανατροπές διηγήματά του στη συλλογή «Η κόρη του δραγουμάνου» (Εκδ. Μεταίχμιο). Ένα βιβλίο που δεν πέρασε απαρατήρητο. Σ' αυτά τα πεζογραφήματα, λοιπόν, ο προσεκτικός αναγνώστης θα μπορέσει άνετα να νιώσει την ανάσα του ποιητή.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΟΥΝΙΟΣ

Αλήθεια, Δευτέρα 19 Μαρτίου 2012, Ανεμολόγιο
Ανδρέας Κούνιος

ΝΙΚΟΥ  ΝΙΚΟΛΑΟΥ  –ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ

Δ ι θ α λ ά σ σ ο υ

(ποιήματα)

Η φύση της πατρίδας. Η πατρίδα της φύσης. Η ηθική της μνήμης. Η μνήμη της ηθικής. Η φαντασία της νοσταλγίας. Η νοσταλγία της φαντασίας. Η παιδικότητα της χαράς. Η χαρά της παιδικότητας.

Το αγόρι που τρέχει στην πυρωμένη άμμο. Το πρώτο χνούδι στο μάγουλο. Η χρυσή Αμμόχωστος. Η ολόχρυση Καρπασία. Ο άνεμος που ακούγεται σαν λυπητερό τραγούδι. Το φως που δραπετεύει μέσα από τις φυλλωσιές των δέντρων. Η κόκκινη ευωχία της ροδιάς. Η δηλητηριώδης τρίαινα της κατοχής. Το φιλί στα μάγουλα της ιστορίας. Το βυσσινί μαντίλι της Ελένης.

Χάρτης Ποιημάτων

ΕΔΩ

ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ

Διθαλάσσου

ΕΔΩ

▼

ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ